به نام خدا

كرملين قلب تپنده مسكو

شهر مسكو پايتخت كشور روسيه يكي از بزرگترين شهرهاي دنياست كه از نظر تاريخي ، معماري و فرهنگي ، دارا بودن موزه ها، سالن تئاتر و دانشگاههاي معتبر يكي از قطب هاي فرهنگي اسيا و اروپا است.

همان طور كه در ضربالمثل هاي روسي نيز آمده :مسكو يك شبه ساخته نشده است. مسكو نام رودخانه اي است كه اكنون در مركز شهر مسكو قرار گرفته و با پيچ و خم هاي خود از شمال تا جنوب اين شهر امتداد دارد. تاريخ بنيانگذاري اين شهر به سال 1147 ميلادي باز مي گردد؛ زماني كه شاهزاده يوري دالگاروكي بناي اوليه كرملين را بر روي تپه هاي باراويتسكي بنيان نهاد.

كرملين (كرمل) در زبان روسي به معناي قلعه و دژ بوده است. اين بنا كه در ابتدا قلعه اي چوبي بود و خانه هاي چوبي را نيز در خود جاي داده بود ، در طول ناريخ چند صد ساله خود دستخوش تغييرات و حوادث مختلفي شده است.

 در قرن 13 ميلادي روسيه به دليل مناقشاتي كه ميان شاهزادگان رخ داده بود ، بسيار ضعيف شد و به همين دليل هنگامي كه مغول ها و تاتارها به روسيه حملهكردند به راحتي شهر هاي  روسيه كه حاكگمان جداگانه اي داشتند را تصرف كرده و كرملين را نيز فتح كردند.

اما در سال 1380 ميلادي ارتش روسيه به رهبري شاهزاده ديمتري دانسكوي دشمن را شكست داده و كرملين كه در ان زمان تمامي شهر مسكو را در خود جاي داده بود باز پس گرفته و به ديوار هاي سنگي مجهز كردند و مسكو روند رو به رشد خود را از سر گرفت.

در نيمه دوم قرن 15 ميلادي با ساخت و سازهاي جديدي كه در داخل كرملين صورت گرفت ، اين مجموعه به بخش جداگانه اي از شهر تبديل شد و به عنوان كاخ سلتنطي مورد استفاده قرار گرفت، طرح اصلي اين مجموعه تا به امروز باقي مانده است. در اواخر همين قرن ،شمار ساكنين شهر به بيش از صد هزار نفر و تعداد خانه ها ي شهر در حدود چهل هزار واحد بوده است.

مسكو نيز به مانند تمامي شهر هاي تاريخي و قديمي بدون برنامه دقيقي به رشد جغرافيايي خود در طول قرن ها ادامه داده و به همين دليل خيابان ها و بزرگراه هايي كه شرق و غرب و يا شمال و جنوب شهر را به يكديگر متصل كنند وجود نداشته و خيابان هاي اين شهر همانند حلقه هاي موجود در تنه درختان ، نشان دهنده قدمت اين شهر است.

در طول قرن ها با رشد جمعيت و گسترش ساخت و سازها در اطراف مجموعه كرملين ، ديواري كه به دور شهر بنا شده بود ، با رشد دوباره شهر و بيرون رفت ساخت و سازه ها از محدوده آن ، مجدداً به دور شهر احداث گرديد و خيابان هاي شهر مسكو بر روي خرابه هاي بلا استفاده ديوار قديمي ، شكل گرفتند ؛ به همين صورت ، ميادين بزرگي كه خارج از دروازه هاي قديمي قرار داشتند نيز به ميادين تجاري شهر مبدل گشتند.

قابل توجه است كه نقطه مر كزي تنه اين درخت پير و كهن سال ، مجموعه كرملين است كه هم اكنون پس از گذشت 862 سال، همچنان در مركز اين شهر قرار دارد و بر اساس مطالعات و اندازه گيري هايي كه چندي پيش انجام گرفته ، نقطه مركزي شهر مسكو تنها 12 متر با ديوارهاي كاخ كرملين فاصله دارد.

كرملين قلب مسكو و مقر حكمراني تزارهاي روس بود، تا اينكه در اوايل قرن 18 ميلادي پتر كبير ، پايتخت را از مسكو به شهر سن پترزبورگ منتقل كرد ، اما در آن زمان هنوز هم از مسكو به عنوان پايتخت دوم و قلب روسيه ياد مي شد.

اما دليل اين تغيير چه بود؟

پتر كبير كه بارها از اروپا ديدن كرده بود و از سبك معماري شهر هاي اروپايي به ويژه شهر هاي فرانسه و ايتاليا به وجد آمده بود، تصميم به ساخت شهري در ساحل درياي بالتيك گرفت ، تا اين شهر دريچه اي رو به اروپا و فرهنگ و تمكدن اروپايي باشد.

البته اشتياق بيش از حد پتر كبير باعث غفلت وي از انجام مطالعات جغرافيايي در مورد محل ساخت اين شهر شد. ارتفاع شهر سن پترزبورگ از سطح دريا پايين تر است و با كوچكتريت باران هاي فصلي نيز خيابان ها و كوچه هاي اين شهر را آب فرا مي گيرد ، اما در مورد شهر مسكو و مجموعه كرملين اين موضوع كاملا متفاوت است ،چرا كه واقع شدن اين مجموعه بر روي تپه هاي باراويتسكي كه در ساحل رودخانه مسكو قرار دارند موقعيت جغرافيايي و استراتژيكي فوق العاده اي به كرملين داده است.

زيبايي ها و آوازه شهر مسكو باعث شد تا ارتش ناپلئون بناپارت كه در اروپا به پيروزي هاي زيادي دست يافته بودند، به فكر فتح كرملين و شهر مسكو بيفتند ، اما هنگامي كه ارتش خسته ناپلئون در سال 1812 ميلادي به شهر ناپلئون كه در دام بزرگي گرفتار شده بود و با كمبود آذوقه و سرماي شديد روسيه و حمله هاي گاه و بيگاه ارتش روسيه مواجه شده بود ، دست به تخريب شهر زده و بسياري از بناها و شاهكارهاي معماري مسكو  و مجموعه كرملين را نابود كرد ، اما با عقب نشيني ارتش ناپلئون ، مردم مسكو كه با همه دارايي هاي خود به روستاها و شهر هاي اطراف مسكو فرار كرده بودند به مسكو بازگشتند و بازسازي سريع شهر را آغاز كردند.

در سال 1918 مسكو بار ديگر به عنوان پايتخت كشور روسيه برگزيده شد و كاخ كرملين كه بناهاي تاريخي ، مذهبي و فرهنگي را در خود جاي داده است ، يك بار ديگر به مركز قدرت كشور روسيه تبديل شد.     

پايان

بر گرفته از نشريه خبري مسكن